معمای تنگه هرمز؛ شکست راهبردی تاریخی و دریایی آمریکا در سایه توطئه های جدید

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از همشهری - همشهری آنلاین، امید محمدیان: تنگه ای تاریخی که گاهی هوای آن مه گرفته می شود و عرض آن بین 56 تا 180 کیلومتر متغیر است، امروز به یکی از پیچیده ترین معادلات جهان تبدیل شده است. ایران با این اهرم فشار بزرگترین و نیرومندترین ارتش جهان را دچار چالش بی سابقه ای کرده است. متحدان اروپایی آمریکا با اولویت مقابله با روسیه در اوکراین، توان تحمل بار جنگ دیگری در جهان نداشتند و در کارزار فشارهای نظامی ترامپ علیه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز همراهی نکردند؛ حالا ترامپ امروز بعد از حتی حصول توافقی هرچند متزلزل با ایران که بنا بود عبور و مرور از این تنگه با ترتیبات ایرانی انجام شود، به نتیجه نرسید، به کارزار نظامی تنهای خود برگشت. در این شرایط باید ببینم ترامپ چرا شکست خورده و آیا بی مهری اروپایی ها نسبت به او، به سود ایران خواهد بود؟

چرا ترامپ تا اینجا شکست واقعی و تاریخی خورده است؟

حملات مجدد ترامپ به نقاط مختلف در ایران؛ تهدید حمله به زیرساخت های حیاتی ایران و درنهایت محاصره دریایی؛ یک روی تصویری از شکست توافقی است که خود حاصل شکست در تمامی این راهبردهای نظامی بود. اما روی دیگر تصویر چنین وضعیتی تنها تکرار حلقه شکست راهبردهای نظامی محدود آمریکا علیه مقاومت و کارت تنگه هرمز ایران نیست، روی دیگر آن صحبت جدید ترامپ برای دریافت هزینه از کشتی ها توسط آمریکا است که ادعا دارد کشتیرانی امن آن ها را در تنگه هرمز تامین می کند.

این یک شکست تاریخی برای آمریکا است وقتی که این نکات را مرور کنیم، اول آنکه، چندی پیش مارکو روبیو، وزیر خارجه در سفر خود برای شرکت در نشست شورای همکاری خلیج فارس گفت نباید مدیریت تنگه هرمز توسط ایران و دریافت عوارض ادامه پیدا کند. استدلال روبیو برای این بود که چنانچه این رفتار ایران ادامه پیدا کند و تبدیل به الگو شود، برای آمریکا فاجعه به بار خواهد آورد. گویی که او از یک «تهدید وجودی» برای راهبردهای کلان آمریکا پرده برداشت چرا که اشاره ضمنی او از الگو شدن چنین رفتاری، مشخصا چین و تنگه تایوان بود. ولی حالا رییس دولتش عینا رفتار ایران را تکرار می کند و این ادعاها و وجاهت آمریکا را درخصوص آزادی کشتیرانی ها در آبراهه های حیاتی بین المللی زیر سوال می برد. اما این «تهدید وجودی» برای آمریکا فراتر از رقابت های امروز با چین است؛ هویت و ریشه تاریخ نظامی و برتری دریایی آمریکا را باید در مبارزات طولانی آن در قرن های نوزدهم و بیستم در جنگ های دردیایی ش با بریتانیا با هدف تثبیت آزادی کشتیرانی در سراسر اقیانوس ها جست وجو کرد. فرید زکریا، یکی از نظریه پردازان واقع گرایی نوکلاسیک و کارشناس مطرح سی ان ان بعد از اعلام آتش بس، آن را یک شکست بزرگ آمریکا دانست چرا که در نهایت آمریکا در تامین این امر دیرینه، یعنی آزادی کشتیرانی، در سنت سیاست خارجی خود ناکام مانده بود و بدون مشخص شدن وضعیت نهایی تنگه؛ در ماه آوریل تن به آتش بس داد. هرچند ادعای عجیب ترامپ برخلاف سنت سیاست خارجی کشورش در دریافت عوراض از کشتی ها شاید ناشی از عصبانیت او در تنها ماندن از سوی اروپایی ها در کارزار نظامی ش علیه ایران باشد، ولی موضوعی که باید با احتیاط آن را بررسی کرد این است که این اختلاف ها امروز حول چه اموری می چرخد و می تواند به نفع ایران تمام شود.

غربی ها بر خلاف اختلاف خود، چه چیزی را مشترکاً دنبال می کنند؟

معامله تنگه هرمز امروز برای ایران در پیروزی نظامی و افزایش قدرت چانه زنی آن در مذاکرات بر کسی پوشیده نیست، هرچند تبعات اقتصادی از اقدامات تلافی جویانه آمریکا نظیر محاصره دریایی و مدیریت روابط با همسایگان و جلوگیری از ائتلاف سازی بین المللی، اضلاع پرخطر راهبرد ایران در قبال تنگه هرمز هستند. اما هوشیاری اصلی فراتر از معاملات نظامی و سیاسی لازم است. چنانچه در بهینه ترین حالت این اضلاع خطرناک با احتیاط کامل مدیریت شوند؛ توطئه جایگزینی مسیرها دیگر برای دور زدن تنگه هرمز نباید از نظر دور داشت. گزارش ها حاکی است که علاوه بر تلاش های امارات و عربستان برای ساخت و توسعه خطوط لوله انتقال انرژی، آمریکا با عراق و سوریه هم به دنبال احیای یک خط لوله قدیمی 500مایلی از کرکوک به بندر بانیاس در سواحل مدیترانه است. وزیر خارجه فرانسه هم چند روز پیش، پس از سفر ماکرون به دمشق از طرح مشابهی با همکاری عراق خبر داده است. این طرح ها امروز مشخصا با هدف «دور زدن تنگه هرمز» اعلام می گردند.

کارزارهای نظامی برای بازگرداندن تنگه هرمز به شرایط قبل از جنگ اگر در ظاهر حول اختلاف و دلخوری میان ترامپ و متحدانش در ناتو می گذرد اما تلاش برای جایگزینی این آبراهه حیاتی با مهندسی های ژئوپولیتیکی در منطقه، احتمالا در همکاری یا رقابت میان غربی ها به صورت مشترک دنبال می شود.

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین