دوره برجام گذشت؛ ادبیات پس از جنگ فرق دارد - آشنا: توافق دیگر تضمین کننده امنیت نیست - مذاکره می تواند هم زمان با آماده سازی برای حمله ادامه یابد

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین - خبرآنلاین - حسام الدین آشنا، مشاور رئیس جمهور در دولت حسن روحانی، با انتشار یادداشتی در خبرگزاری خبرآنلاین، ضمن نقد گفتمان «حداقلی» در سیاست خارجی، به ضرورت توجه هم زمان به هزینه های جنگ، اراده و اهداف مهاجمان و اهمیت بازدارندگی اشاره کرده و تأکید کرده است که ایران به دیپلماسی و توافق نیاز دارد، اما نه بدون اهرم و تضمین؛ چراکه مسئله امروز کشور انتخاب میان مذاکره و دفاع نیست، بلکه ساختن صلحی است که دشمن نتواند آن را بی هزینه نقض کند.

در ادامه بخشی از این یادداشت را می خوانید؛

در سیاست خارجی ایران، در برابر گفتمان حداکثری، جریان دیگری نیز وجود دارد که بیش از هر چیز بر هزینه های جنگ، تحریم و انزوا تأکید می کند. این جریان معمولاً راه حل را در گفت وگو، کاهش تنش و دستیابی به توافق می بیند؛ می توان آن را «گفتمان حداقلی» نامید.

حداقلی ها سخنان مهمی دارند. جنگ تنها در جبهه نظامی رخ نمی دهد؛ بلکه معیشت مردم، سرمایه گذاری، آموزش، سلامت و آینده کشور را نیز فرسوده می کند. هیچ سیاست مداری حق ندارد هزینه های انسانی و اقتصادی تصمیم های خود را نادیده بگیرد. کشور به کسانی نیاز دارد که خطر تشدید کنترل نشده، ضرورت مذاکره و امکان خروج از بحران را پیوسته یادآوری کنند.

مشکل از جایی آغاز می شود که توجه به هزینه جنگ، به کم دیدن اراده دشمن می انجامد و نقد خطاهای داخلی، جای تحلیل رفتار مهاجم را می گیرد.

چه کسی تصمیم به حمله گرفت؟

در بخشی از روایت حداقلی، حمله آمریکا و اسرائیل بیش از آنکه نتیجه تصمیم و اهداف مهاجمان باشد، پیامد رفتار ایران معرفی می شود. در این روایت، آمریکا و اسرائیل گویا برنامه و اراده مستقلی ندارند و فقط به اقدامات ایران «واکنش» نشان می دهند.

به همین دلیل، نخستین پرسش پس از تجاوز این نیست که مهاجم چه هدفی داشت، چرا این زمان را برای حمله انتخاب کرد و چه سودی از جنگ می برد؛ پرسش به سرعت به این شکل درمی آید: «ایران چه کرد که مورد حمله قرار گرفت؟»

البته سیاست های هر کشور بر محاسبات دیگران اثر می گذارد و بررسی خطاهای خودی نه تنها مجاز، بلکه ضروری است. اما این واقعیت، مسئولیت مهاجم را از میان نمی برد. ممکن است دشمن نه به دلیل «تحریک»، بلکه به دلیل فرصت طلبی، احساس برتری یا تصور هزینه پایین حمله، جنگ را انتخاب کند. وقتی این عاملیت مستقل نادیده گرفته شود، تجاوز خارجی به کیفرخواستی علیه ایران تبدیل می شود.

نقد مدافعان یا تبرئه مهاجم؟

می توان عملکرد نیروهای نظامی و امنیتی را نقد کرد و درباره ضعف اطلاعاتی، خطای محاسباتی، ناهماهنگی یا هزینه یک عملیات پرسید. مدافع وطن بودن، هیچ فرد و نهادی را از پاسخ گویی معاف نمی کند. اما نقد تصمیم های دفاعی با متهم کردن مدافعان کشور به ایجاد زمینه تجاوز، یکسان نیست.

گاهی طعنه زدن به نیروهای دفاعی، آسان ترین راه برای توضیح یک بحران پیچیده می شود: «اگر ایران فلان سیاست را دنبال نمی کرد، حمله ای رخ نمی داد.» این جمله ممکن است بخشی از واقعیت را توضیح دهد، اما هرگز جای تحلیل سیاست آمریکا و اسرائیل را نمی گیرد.

مفاهیم دوران برجام برای جهان پس از جنگ

بخشی از گفتمان حداقلی هنوز با استفاده از مفاهیم دوران برجام، جهان امروز را تحلیل می کند. در آن دوره، توافقی بالفعل روی میز بود؛ برجام اجرا می شد، امید به کاهش فشار اقتصادی افزایش یافته بود و بخش هایی از اقتصاد، از جمله صنعت انرژی، جان تازه ای می گرفتند. در آن وضعیت، انتقاد از کسانی که آگاهانه توافق را تخریب می کردند یا از تداوم تحریم سود می بردند، موجه بود.

تجربه برجام همچنان مهم است، اما منطق و واژگان آن دوران را نمی توان بدون بازنگری به دوران جنگ منتقل کرد. جهان پس از جنگ، همان جهان نیست. اکنون روشن شده که مذاکره می تواند هم زمان با آماده سازی برای حمله ادامه یابد؛ آتش بس ممکن است صرفاً فاصله میان دو درگیری باشد؛ و اجرای تعهدات نیز به خودی خود امنیت ایجاد نمی کند. مسئله دیگر تنها رفع تحریم نیست؛ دفاع از سرزمین نیز به واقعیتی فوری تبدیل شده است.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین