مجمع عمومی سازمان ملل چیست و چرا اهمیت دارد - همه آنچه باید از جلسات سالانه در سازمان ملل بدانید

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از خبرآنلاین -  مجمع عمومی سازمان ملل متحد یکی از مهم ترین نهادهای نظام بین الملل و اصلی ترین محل گردهمایی نمایندگان کشورهای جهان است؛ نهادی که در آن تقریبا همه مسائل مهم جهانی، از جنگ و صلح و تحریم گرفته تا حقوق بشر، توسعه، تغییرات اقلیمی، بودجه سازمان ملل و مسائل انسانی مورد بحث قرار می گیرد. برخلاف شورای امنیت که ساختاری محدودتر دارد، مجمع عمومی محل حضور همه اعضای سازمان ملل است و هر کشور، فارغ از اندازه، قدرت اقتصادی یا نظامی، یک رأی دارد.

مجمع عمومی در سال ۱۹۴۵ و هم زمان با تاسیس سازمان ملل متحد در منشور این سازمان ایجاد شد. منشور سازمان ملل در ۲۶ ژوئن ۱۹۴۵ در سان فرانسیسکو به امضا رسید و در ۲۴ اکتبر همان سال لازم الاجرا شد. از آن زمان تاکنون، مجمع عمومی به یکی از مهم ترین صحنه های دیپلماسی چندجانبه در جهان تبدیل شده است.

مجمع عمومی سازمان ملل چگونه شکل گرفت؟

برای فهم اهمیت مجمع عمومی باید به شرایطی بازگشت که سازمان ملل در آن متولد شد. جنگ جهانی دوم بخش بزرگی از جهان را ویران کرده بود و قدرت های پیروز جنگ به دنبال ایجاد سازوکاری بودند که بتواند از تکرار چنین فاجعه ای جلوگیری کند.

ایده تأسیس سازمانی جهانی البته از سال ۱۹۴۵ آغاز نشد. تجربه جامعه ملل پس از جنگ جهانی اول نشان داده بود که ایجاد یک نهاد بین المللی بدون سازوکارهای موثر برای همکاری میان قدرت ها نمی تواند تضمین کننده صلح جهانی باشد. در جریان جنگ جهانی دوم، ایده ایجاد سازمانی جدید به تدریج شکل گرفت و نام «ملل متحد» نیز نخستین بار در اعلامیه ملل متحد در ۱ ژانویه ۱۹۴۲ به کار رفت. 

در نهایت، نمایندگان ۵۰ کشور در کنفرانس سازمان ملل درباره سازمان بین المللی که از ۲۵ آوریل تا ۲۶ ژوئن ۱۹۴۵ در سان فرانسیسکو برگزار شد، درباره ساختار سازمان جدید مذاکره کردند. منشور سازمان ملل در پایان این کنفرانس به امضا رسید. لهستان نیز بعداً به امضاکنندگان پیوست و تعداد اعضای اولیه سازمان ملل به ۵۱ کشور رسید. 

در همان منشور، مجمع عمومی به عنوان یکی از شش رکن اصلی سازمان ملل تعریف شد. پنج رکن دیگر عبارت اند از شورای امنیت، شورای اقتصادی و اجتماعی، دیوان بین المللی دادگستری، شورای قیمومت و دبیرخانه. 

امروز ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل متحد هستند و همه آنها عضو مجمع عمومی نیز محسوب می شوند. این ویژگی، مجمع عمومی را به تنها رکن اصلی سازمان ملل تبدیل کرده است که در آن تمام اعضای سازمان به صورت برابر حضور دارند. 

به این ترتیب، رای یک کشور کوچک از نظر حقوقی در مجمع عمومی با راس یک قدرت بزرگ تفاوتی ندارد. البته این برابری به معنای یکسان بودن قدرت سیاسی کشورها در نظام بین الملل نیست؛ کشورهایی که اقتصاد، ارتش، جمعیت یا نفوذ دیپلماتیک بیشتری دارند همچنان می توانند در مذاکرات بین المللی نفوذ بیشتری داشته باشند. با این حال، ساختار رسمی مجمع عمومی بر اصل برابری اعضا استوار است.

وظیفه اصلی مجمع عمومی سازمان ملل چیست؟

مجمع عمومی در منشور سازمان ملل به عنوان رکن اصلی مشورتی، سیاست گذاری و نمایندگی این سازمان تعریف شده است. به زبان ساده، مجمع عمومی محلی است که کشورهای عضو در آن درباره طیف گسترده ای از مسائل بین المللی گفت وگو می کنند و درباره بسیاری از آنها قطعنامه و تصمیم تصویب می کنند.

موضوعات مورد بررسی مجمع عمومی بسیار گسترده است. از جمله:

• صلح و امنیت بین المللی

• خلع سلاح

• حقوق بشر

• مسائل بشردوستانه

• توسعه اقتصادی و اجتماعی

• تغییرات اقلیمی

• فقر و گرسنگی

• مسائل مربوط به پناهندگان

• توسعه پایدار

• حقوق بین الملل

• بودجه سازمان ملل

• پذیرش اعضای جدید

• انتخاب برخی اعضای سایر نهادهای سازمان ملل

بنابراین برخلاف تصور رایج، مجمع عمومی صرفا محلی برای سخنرانی سران کشورها نیست؛ بخش مهمی از کار واقعی آن در کمیته ها، مذاکرات دیپلماتیک و فرایند تدوین قطعنامه ها انجام می شود.

مجمع عمومی می تواند درباره بسیاری از موضوعات قطعنامه تصویب کند، اما قطعنامه های مجمع عمومی در اغلب موارد همان قدرت الزام آور تصمیمات شورای امنیت را ندارند. نقش آنها بیشتر در قالب توصیه، ایجاد چارچوب سیاسی، شکل دادن به هنجارهای بین المللی و نشان دادن موضع اکثریت کشورهای جهان تعریف می شود.

با این حال، نباید از اهمیت سیاسی قطعنامه های مجمع عمومی غافل شد.

وقتی تعداد بسیار زیادی از کشورهای جهان درباره یک بحران، جنگ، مسئله حقوق بشری یا موضوع بین المللی موضع مشترکی اتخاذ می کنند، آن قطعنامه می تواند از نظر سیاسی و دیپلماتیک اهمیت قابل توجهی پیدا کند.

نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل چیست؟

وقتی در رسانه ها از نشست مجمع عمومی سازمان ملل صحبت می شود، معمولا منظور بخش مهمی از نشست سالانه این نهاد است که در ماه سپتامبر در نیویورک برگزار می شود. نشست عادی مجمع عمومی هر سال در ماه سپتامبر آغاز می شود و بخش اصلی آن تا دسامبر ادامه دارد؛ بخش های دیگری نیز در صورت نیاز در ادامه سال برگزار می شوند.

اما دلیل توجه رسانه ها فقط جلسات رسمی نیست. در زمان برگزاری هفته سطح عالی مجمع عمومی، روسای جمهور جمهور، نخست وزیران، وزیران خارجه و دیگر مقام های ارشد کشورهای جهان به نیویورک می روند. به همین دلیل، این دوره به یکی از متراکم ترین مقاطع دیپلماسی بین المللی در طول سال تبدیل می شود.

در حاشیه نشست های رسمی، مقام های کشورها با یکدیگر دیدارهای دوجانبه و چندجانبه برگزار می کنند. بسیاری از مذاکراتی که در صحن علنی اعلام نمی شوند هم در همین دوره شکل می گیرند.

از این منظر، اهمیت مجمع عمومی تنها به قطعنامه های آن محدود نیست؛ خودِ حضور هم زمان تعداد زیادی از رهبران جهان در یک مکان، فرصت مهمی برای دیپلماسی است.

یکی از شناخته شده ترین بخش های نشست سالانه، مناظره عمومی است.

در این بخش، نمایندگان کشورهای عضو دیدگاه دولت های خود درباره مهم ترین تحولات جهانی را بیان می کنند. این سخنرانی ها الزاما به معنای تصمیم گیری نیستند، اما به جهان نشان می دهند هر دولت چگونه مسائل مهم بین المللی را تعریف و تفسیر می کند.

این خبر توسط سایت خبرآنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : خبرآنلاین