غار اسرارآمیز آفریقا؛ جایی که فقط زنان دفن شده اند - گورستانی بدون حتی یک مرد! - یک کشف عجیب، هزار سؤال بی پاسخ

به گزارش سرویس بین الملل خبر ناب به نقل از همشهری - یورونیوز، در سال ۲۰۱۵، پژوهشگران برای نخستین بار گونه ای کوچک اندام و مرموز از انسان تباران را معرفی کردند که از مجموعه ای کم نظیر از فسیل ها در بخشی از این غار به نام «اتاقک دینالدی» به دست آمده بود.

با وجود اینکه مغز این گونه چندان بزرگ تر از مغز یک شامپانزه نبود، پژوهشگران احتمال دادند که هومو نالدی (Homo naledi)، نامی که برای این گونه انتخاب شد، مردگان خود را عمدا در اعماق غار دفن می کرده است. چنین رفتاری در گذشته ویژگی ای منحصرا انسانی تصور می شد و نشانه ای از توانایی های پیچیده ذهنی به شمار می رفت. حتی برخی پژوهشگران احتمال دادند که این موجودات نمادهایی را روی دیواره های سنگی غار حک کرده باشند.

اما پژوهش تازه، لایه دیگری از راز را به این داستان اضافه کرده است: دانشمندان با استخراج پروتئین های باستانی از دندان های ۲۰ فرد کشف شده در این محل دریافتند که تمام این دندان ها متعلق به افراد ماده بوده اند.

لی برگر، دیرین انسان شناس و پژوهشگر مقیم نشنال جئوگرافیک که هدایت کاوش ها در این محل را برعهده داشته و از نویسندگان پژوهش جدید است، گفت: «وقتی این نتایج به دست آمد، بسیاری از دانشمندان نگران شدند. این چیزی نبود که انتظارش را داشتیم.»

این پژوهش را پالسا مادوپه، دانشمند علوم مولکولی، زمانی که در موسسه گلوب دانشگاه کپنهاگ فعالیت می کرد، رهبری کرد. این مرکز از پیشگامان حوزه ای نوین به نام پروتئومیک باستانی است؛ روشی که با بررسی پروتئین های باقی مانده در بقایای بسیار قدیمی، اطلاعاتی درباره موجودات گذشته به دست می دهد.

مادوپه ۲۳ نمونه از مینای دندان را بررسی کرد. دو نمونه اطلاعات قابل استفاده ای ارائه نکردند و دو نمونه نیز متعلق به یک فرد بودند؛ بنابراین تعداد نهایی نمونه ها ۲۰ فرد بود.

برای تعیین جنسیت این بقایا، پژوهشگران به دنبال نسخه مردانه پروتئین «آملوژنین» بودند؛ پروتئینی که به کروموزوم Y وابسته است و فقط در مردان وجود دارد. اما این نشانگر زیستی در هیچ یک از نمونه ها مشاهده نشد.

در انسان ها و دیگر پستانداران، ماده ها معمولا دو کروموزوم X دارند و نرها یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y. از آنجا که تنها نرها کروموزوم Y دارند، وجود نسخه وابسته به Y از پروتئین آملوژنین می توانست نشان دهد که یک دندان متعلق به فرد نر است.

این روش اگرچه نسبتا جدید است، در بررسی بقایای باستانی کاربرد گسترده ای پیدا کرده است؛ از جمله در مطالعه فسیل های دو میلیون ساله از گونه های قدیمی تر انسان تباران. بقایای هومو نالدی بین حدود ۳۳۵ هزار تا ۲۴۱ هزار سال قدمت دارند.

لی برگر می گوید در نگاه دوباره به یافته ها، باید زودتر متوجه می شدند که بیشتر این فسیل ها احتمالا متعلق به ماده ها هستند. بقایای بزرگسالان در اتاقک دینالدی تفاوت بسیار کمی در اندازه، شکل و ویژگی های فیزیکی داشتند؛ در حالی که معمولا میان نرها و ماده ها تفاوت هایی دیده می شود؛ پدیده ای که «دوگانگی جنسی» نام دارد.

برگر گفت: «وقتی در سال ۲۰۱۵ این انسان تباران را معرفی کردیم، گفتیم آن ها کمترین میزان تفاوت جنسی را در میان انسان تباران باستانی کشف شده دارند.» او افزود: «این یکی از درس های بزرگ علمی این کشف است.»

مغز هومو نالدی حدود یک سوم اندازه مغز انسان امروزی بوده است.

اما پرسش اصلی همچنان باقی است: چرا در این محل فقط بقایای یک جنس پیدا شده است؟

برگر معتقد است این موضوع می تواند نشان دهندهٔ نوعی سوگیری جنسیتی در آیین های تدفین باشد. او می گوید هومو نالدی ممکن است «عزیزان خود را با آیین هایی دفن کرده باشد که پس از مرگ میان جنسیت ها تفاوت قائل می شده است.»

با این حال، پژوهشی که در مجله علمی Cell منتشر شده، اشاره می کند که نبود نشانگرهای مردانه می تواند توضیح دیگری هم داشته باشد: شاید ژن مربوط به آملوژنین Y در طول زمان دچار جهش شده یا حذف شده باشد.

انریکو کاپلینی، نویسنده ارشد پژوهش و استاد پروتئومیک باستانی در دانشگاه کپنهاگ، گفت حذف کامل این ژن در برخی مردان امروزی و حتی در DNA یک نئاندرتال نر مشاهده شده است.

اما او تاکید کرد بسیار بعید است چنین اتفاقی برای نیمی از ۲۰ فرد بررسی شده یا برای یک جمعیت کامل رخ داده باشد.

او گفت: «چه با نبودن نرهای هومو نالدی در سامانه غاری رایزینگ استار روبه رو باشیم، چه با حذف گسترده ژن AMELY، هر دو حالت شگفت انگیز هستند و پیامدهای عمیقی برای درک زیست شناسی و تکامل این گونه خواهند داشت.»

بیشتر فسیل های هومو نالدی توسط گروهی از پژوهشگران زن کشف شدند.

رایان مک ری، دیرین انسان شناس موزه ملی تاریخ طبیعی اسمیتسونین که در این پژوهش نقشی نداشت، می گوید محل رایزینگ استار و گونه هومو نالدی آن قدر «جالب و غیرعادی» هستند که همیشه کنجکاوی علمی و عمومی را برمی انگیزند.

او گفت: «حتی اگر این واقعا تجمعی از یک جنس باشد، همان طور که نویسندگان پیشنهاد می کنند، پرسش های بیشتری ایجاد می کند تا پاسخ بدهد: چرا فقط افراد ماده؟»

او افزود: «ما می دانیم بقایای هومو نالدی ها کجا قرار گرفته اند، اما نمی دانیم چگونه به آنجا رسیده اند، یا کجا و چگونه زندگی می کردند.»

مایکل پترالیا، استاد دانشگاه گریفیث استرالیا و مدیر مرکز پژوهش های خاستگاه انسان، مدت هاست استدلال می کند که شواهد کافی برای اثبات این ادعا وجود ندارد که هومو نالدی ها مردگان خود را عمداً دفن می کردند یا روی سنگ ها نقش می زدند؛ زیرا هر دو رفتار نشان دهنده توانایی های شناختی پیشرفته هستند.

او گفت ایده اینکه این مکان نخستین نمونهٔ شناخته شده از «محل دفن اختصاصی یک جنس» باشد، بیشتر نوعی اغراق است. با این حال، او گفت دلیلی برای تردید در تعیین جنسیت ماده ها ندارد، زیرا پژوهشگران دانشگاه کپنهاگ در زمینه پروتئومیک «کارهای علمی بسیار دقیقی انجام می دهند.»

او افزود: «در مورد این برداشت که وجود تعداد بیشتر ماده ها از تفسیر دفن پشتیبانی می کند، باید گفت: هنوز زود است.»

به گفته او، این امکان وجود دارد که هومو نالدی، با توجه به مغز کوچک خود و شباهتش به برخی نخستی های غیرانسان، گروه هایی با تعداد بیشتری ماده داشته باشد که در مناطق خاصی از طبیعت به دنبال غذا می گشتند.

برای مثال، در شامپانزه ها گروه های جست وجوی غذای متشکل از ماده ها دیده می شود و پژوهشگران رفتارشناسی نخستی ها مشاهده کرده اند که گروه های کوچک، از جمله ماده ها همراه با فرزندانشان، گاهی از پناهگاه های سنگی یا ورودی غارها برای سایه، محافظت در برابر گرما یا فرار از باران استفاده می کنند.

اما برگر معتقد است اگر هومو نالدی در طول زندگی گروه هایی جدا از نظر جنسیتی داشته باشد، باید انتظار داشت بقایای نوزادان پسر هم در این محل پیدا شود؛ در حالی که با وجود کشف چندین کودک، چنین چیزی دیده نشده است.

او گفت: «فکر می کنم حتی دقیق ترین منتقدان ما هم باید مدتی دربارهٔ این موضوع فکر کنند، زیرا احتمال اینکه این اتفاق کاملا طبیعی و تصادفی باشد، یک در میلیون است.»

این خبر توسط سایت همشهری آنلاین منتشر شده و خبر ناب صرفا آن را به اشتراک گذاشته است.

منبع : همشهری آنلاین